A A A

Organizacja i finansowanie handlu światowego

Rozwój handlu światowego w ciągu XIX w. wpłynął na zmiany w jego organizacji i zasadach finansowania. Zastosowanie nowych środków transportu umożliwiło masowe przewozy, zmniejszyło także ryzyko związane z transportem i znacznie przyspieszyło dostawy. Rozwinęła się działalność komiwojażerów - podróżujących agentów. Przedstawiali oni nabywcom szeroki wybór próbek i przyjmowali zamówienia towar przysyłano bezpośrednio do biura czy mieszkania klienta. Zakres obrotów na giełdach towarowych, dokonywanych również na podstawie próbek lub określonych standardów towarowych osiągnął olbrzymie rozmiary. W tych warunkach nabrał znaczenia handel hurtowy, który w drugiej połowie XIX w. wyodrębnił się jako nowa gałąź handlu. Detalista nie mógł już utrzymywać kontaktu z wielką liczbą producentów, wytwarzających najrozmaitsze towary. Rolę pośrednika między producentem a drobnym kupcem przejął na siebie hurtownik, dokonywający masowych zakupów. Wobec zaostrzającej się walki o rynki zbytu rozwinęła się reklama.

W handlu międzynarodowym wzrosła rola kredytu. Producent, który chciał jak najbardziej rozszerzyć krąg odbiorców, dostarczał hurtownikowi towar na kilkumiesięczny kredyt. Hurtownik z kolei sprzedawał towar na kredyt detalistom. Kupiec, który otrzymywał towar na kredyt, wystawiał pisemne zobowiązania dłużne (weksel). Sprzedawca, który potrzebował gotówki na dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa, przedstawiał weksel w banku do dyskonta. Bank wypłacał sumę, na którą opiewał weksel, po potrąceniu odpowiedniego procentu, stanowiącego jego zarobek. W terminie płatności dłużnik wykupywał weksel z banku. Rozmiary kredytów zależały od rozmiarów transakcji handlowych. Regulatorem była także wysokość procentów pobieranych przez bank (stopa dyskontowa) gdy stopa dyskontowa wzrastała, niektórym przedsiębiorcom mogło się nie opłacać korzystanie z kredytu bankowego, gdy stopa dyskontowa spadała, stanowiło to zachętę do wzmożonego korzystania z kredytów.

Łatwo zauważyć, że system kredytowy wiązał gospodarkę każdego kraju w jedną całość. Ponieważ zaś transakcje kredytowe obejmowały także handel międzynarodowy, kraje kapitalistyczne były ściśle związane ze sobą więzami finansowymi. W ciągu XIX w. w świecie kapitalistycznym wytworzyła się w ten sposób skomplikowana sieć wzajemnych zależności ekonomicznych.